Laserveiligheid op de werkvloer: zo organiseert u het gebruik van klasse 3B-lasers

Een sterke laser is in veel bedrijven een praktisch stuk gereedschap: om vogels van een perceel te weren, om punten op afstand aan te wijzen of om in een opleiding te demonstreren. Omdat het om een laser in klasse 3B gaat, hoort het gebruik ervan net zo goed geregeld te zijn als dat van ander gereedschap met risico’s. In dit artikel beschrijven we een aanpak die past bij kleine en middelgrote organisaties, met een checklist aan het eind.

Stap 1: neem lasers op in uw RI&E

Werkgevers moeten de risico’s van kunstmatige optische straling, waaronder laserlicht, beoordelen en beheersen. Neem daarom in uw risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) op welke lasers u heeft, waarvoor ze worden gebruikt, door wie, waar en wanneer. Beschrijf de belangrijkste risico’s – oogletsel, verblinding, reflecties – en de maatregelen die u neemt. Voor een agrarisch bedrijf met één laser kan dat in een halve pagina; een opleidingsinstituut met meerdere lasers heeft meer nodig.

Stap 2: wijs een verantwoordelijke aan

Wijs één persoon aan die het overzicht houdt: welke lasers er zijn, wie ze mag gebruiken, of brillen in orde zijn en of instructies actueel zijn. In grotere organisaties heet die rol vaak laserveiligheidsfunctionaris. In een klein bedrijf is het meestal de eigenaar of bedrijfsleider. Belangrijk is dat iedereen weet bij wie hij terecht kan.

Stap 3: instructie en bevoegdheid

Alleen geïnstrueerde medewerkers gebruiken een laser van klasse 3B. Een goede instructie duurt geen uren, maar behandelt in elk geval:

• waarom klasse 3B gevaarlijk is voor de ogen, ook bij kortstondige blootstelling;
• de vaste gebruiksregels: nooit op mensen, dieren, voertuigen, vaartuigen of luchtvaartuigen; spiegelende oppervlakken vermijden; achtergrond controleren;
• het juiste gebruik van de laserveiligheidsbril;
• opslag, sleutelbeheer en het laden van accu’s;
• wat te doen bij een incident.

Leg vast wie de instructie heeft gehad en wanneer. Herhaal de instructie jaarlijks of bij nieuwe medewerkers en nieuwe lasers.

Stap 4: opslag en sleutelbeheer

Een laser die los in een la, op de werkbank of in de trekker ligt, is een risico. Bewaar lasers in een afgesloten kast of koffer. Bij modellen met veiligheidssleutels, zoals de AGP-3 Pro, AGP-1 Pro, ARP-1 Pro en AVP-1 Pro, bewaart u de sleutels apart en geeft u ze alleen uit aan bevoegde medewerkers. Modellen zonder sleutelschakelaar bewaart u afgesloten en bij voorkeur zonder batterijen.

Stap 5: persoonlijke beschermingsmiddelen

Zorg voor laserveiligheidsbrillen die passen bij de golflengte van uw lasers: 532 nm voor groen, 405 nm voor violet en 650 nm voor rood. Zorg voor voldoende brillen voor iedereen die in het werkgebied aanwezig is, niet alleen voor de gebruiker. Controleer brillen periodiek op krassen en beschadigingen. Uitgebreide uitleg vindt u in laserveiligheidsbril kiezen.

Stap 6: regels per toepassing

Algemene regels zijn een goed begin, maar elke toepassing heeft eigen aandachtspunten. Maak ze concreet:

Stap 7: accu’s en laden

Oplaadbare lasers werken op Li-ion accu’s (18650 of 16340). Laad ze op een vaste plek op, op een niet-brandbare ondergrond en onder toezicht. Laad geen beschadigde of opgezwollen accu’s. Vervoer losse accu’s in een houder, nooit los tussen sleutels of gereedschap. Reserveaccu’s en een oplader vindt u bij accu’s en accessoires.

Stap 8: incidenten

Spreek af wat er gebeurt als het misgaat. Heeft iemand de straal in het oog gekregen en heeft hij klachten, verwijs dan direct naar een arts en vermeld kleur en klasse van de laser. Registreer elk incident, ook een bijna-incident zoals een onbedoelde reflectie, en bespreek wat u kunt verbeteren. Ernstige arbeidsongevallen moet een werkgever melden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie.

Transport en gebruik onderweg

Veel lasers worden niet alleen op één locatie gebruikt, maar gaan mee in de bedrijfswagen, naar een opleidingslocatie of naar een perceel op afstand. Vervoer de laser in een koffer of etui, met de sleutel apart en de accu bij voorkeur uit de laser. Laat lasers niet achter in een onbeheerde auto, en zeker niet zichtbaar. Een laser die wordt gestolen, kan buiten uw organisatie ernstige schade aanrichten. Meld verlies of diefstal intern en, bij diefstal, bij de politie.

Onderhoud en controle

Controleer lasers periodiek op beschadigingen aan behuizing en lens, op een goed werkende schakelaar en sleutel en op lekkende batterijen of beschadigde accu’s. Een laser met een beschadigde behuizing of een losse lens neemt u uit gebruik. Noteer de controle in hetzelfde overzicht als de instructies, zodat alles op één plek staat.

Checklist

1. Lasers opgenomen in de RI&E
2. Verantwoordelijke aangewezen
3. Lijst van bevoegde medewerkers, met datum van instructie
4. Afgesloten opslag; sleutels apart bewaard
5. Passende laserveiligheidsbrillen per golflengte, voor iedereen in het werkgebied
6. Schriftelijke gebruiksregels per toepassing
7. Vaste laadplek voor accu’s
8. Afspraken over incidenten en registratie
9. Jaarlijkse evaluatie

Tot slot

Laserveiligheid hoeft niet ingewikkeld te zijn. Met een paar heldere afspraken, de juiste bril en goede opslag zet u een laser van klasse 3B verantwoord in. Achtergrond over de klassen vindt u in laserklasse 3B uitgelegd en op veilig gebruik van laserpointers. ACE-lasers leveren wij in Nederland uitsluitend aan bedrijven en organisaties; bekijk ons aanbod professionele laserpennen.