Laserveiligheidsbril kiezen: zo vindt u de juiste bescherming

Een laserveiligheidsbril is bij lasers van klasse 3B geen luxe, maar de belangrijkste bescherming tegen oogletsel. Toch gaat het bij de aanschaf vaak mis: men koopt een “laserbril” zonder te kijken voor welke golflengte hij bedoeld is, of men gaat ervan uit dat een getinte bril wel voldoende is. In dit artikel leest u waar u op let.

Regel 1: de bril moet passen bij de golflengte

Een laserveiligheidsbril filtert een bepaald golflengtegebied weg en laat de rest door. Een bril voor groen licht van 532 nm beschermt daardoor niet automatisch tegen violet licht van 405 nm of tegen rood licht. Werkt u met meerdere kleuren, dan heeft u een bril nodig die aantoonbaar alle betreffende golflengtes dekt, of verschillende brillen.

Twijfelt u welke bril bij uw rode laser past, neem dan contact op via support@acelasers.com voordat u een bril aanschaft.

Regel 2: de bescherming moet sterk genoeg zijn

De mate van bescherming wordt uitgedrukt in optische dichtheid (OD). Elke stap in OD betekent een factor tien minder doorgelaten licht: OD 1 laat een tiende door, OD 2 een honderdste, OD 4 een tienduizendste. Hoe hoger het vermogen van de laser, hoe hoger de benodigde OD. Daarnaast kent de Europese norm voor laserbeschermingsfilters, EN 207, een indeling in beschermingsniveaus (de zogenoemde LB-schaal). Op een goede bril staat per golflengtegebied aangegeven tegen welk soort laser (bijvoorbeeld continu, aangeduid met D) en tot welk niveau hij beschermt.

Kies bij twijfel liever een ruimere bescherming en laat de keuze bij voorkeur controleren door degene die in uw organisatie verantwoordelijk is voor laserveiligheid.

Volledige bescherming of uitlijnbril?

Er zijn twee soorten brillen. Een volledige beschermingsbril (EN 207) houdt het laserlicht zo goed tegen dat u de stip van uw eigen laser nauwelijks of niet meer ziet. Een uitlijnbril (EN 208) verzwakt het licht tot een niveau dat vergelijkbaar is met een laser van klasse 2, zodat u de stip nog wel ziet. Uitlijnbrillen zijn bedoeld voor werk waarbij u de straal moet kunnen volgen, maar bieden bij onbedoelde blootstelling minder marge. Voor het bewust in- en uitschakelen, het wisselen van accu’s en voor omstanders kiest u een volledige beschermingsbril.

Dit betekent ook dat u bij vogelverjaging of sterren aanwijzen soms een afweging maakt. Bespreek in uw organisatie welke bril in welke situatie verplicht is, en leg dat vast.

Praktische aandachtspunten

• Markering controleren. Een laserveiligheidsbril heeft een duidelijke markering met golflengte en beschermingsniveau. Een bril zonder markering is geen laserveiligheidsbril.
• Zijafscherming. Licht kan ook van opzij binnenkomen. Kies een model dat rondom afsluit.
• Combinatie met een eigen bril. Draagt u een corrigerende bril, kies dan een overzetmodel dat goed over uw eigen bril past.
• Zichtbaarheid van de omgeving. Een bril die groen wegfiltert, kleurt uw omgeving vaak oranje of rood. Werk daarmee niet in situaties waar u kleuren moet kunnen onderscheiden, zoals in het verkeer.
• Onderhoud. Bewaar de bril in een etui, maak hem schoon volgens de instructies van de fabrikant en vervang hem bij krassen, beschadiging of na een treffer.
• Voor iedereen in het werkgebied. Niet alleen de gebruiker, ook collega’s die in de buurt staan, hebben bescherming nodig.

Een bril vervangt geen gedragsregels

Een laserveiligheidsbril is de laatste verdedigingslinie. De eerste is verstandig gebruik: richt nooit op mensen, dieren, voertuigen of luchtvaartuigen, vermijd spiegelende oppervlakken, controleer de achtergrond en schakel de laser pas in als hij al in de juiste richting wijst. Bewaar de laser afgesloten en geef de sleutels alleen aan geïnstrueerde medewerkers. Hoe u dat organiseert, leest u in laserveiligheid op de werkvloer.

Violet: het onderschatte risico

Bij een violette laser van 405 nm ziet de stip er zwak uit. Dat komt doordat het oog weinig gevoelig is voor deze golflengte, niet doordat de laser zwak is. Gebruikers zijn daardoor geneigd zonder bril te werken of langer in de richting van de stip te kijken. Juist bij violet is een bril die voor 405 nm gespecificeerd is daarom essentieel, zeker bij krachtige modellen als de AVP-1 Pro en de VEX-1000 Pro.

Wat te doen bij een incident?

Heeft iemand de straal direct of via een spiegelende reflectie in het oog gekregen en heeft hij klachten, zoals een blinde vlek, wazig zien of aanhoudende nabeelden? Raadpleeg dan direct een arts en vermeld dat het om een laser van klasse 3B gaat, met de kleur van de laser. Registreer het incident in uw organisatie en bespreek hoe herhaling kan worden voorkomen.

Brillen voor bezoekers en deelnemers

Bij publieksavonden, demonstraties of opleidingen staan vaak meer mensen in de buurt dan alleen de gebruiker. Houd een aantal reservebrillen beschikbaar, of richt de situatie zo in dat deelnemers zich altijd buiten de straalrichting bevinden, achter of naast de gebruiker. Leg vast welke van de twee oplossingen u kiest, zodat er tijdens de activiteit geen twijfel ontstaat.

Checklist bij aanschaf

1. Welke golflengte(s) gebruikt u? Groen 532 nm, violet 405 nm of rood?
2. Welk vermogen: 5–50 mW of 50–500 mW?
3. Volledige bescherming (EN 207) of uitlijnbril (EN 208)?
4. Hoeveel personen moeten beschermd worden?
5. Is de markering op de bril duidelijk en passend?

Meer achtergrond over de risico’s per klasse vindt u in laserklasse 3B uitgelegd en op veilig gebruik van laserpointers. Bekijk ook onze professionele laserpennen.